Τα μη μεταδοτικά νοσήματα (Non-Communicable Diseases – NCDs), γνωστά και ως χρόνιες ασθένειες, είναι ασθένειες που δεν μεταδίδονται από άτομο σε άτομο, όπως τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο διαβήτης, οι καρκίνοι και οι χρόνιες αναπνευστικές παθήσεις.
Τα MMN αποτελούν αποτέλεσμα ανθυγιεινού τρόπου ζωής, όπως η χρήση καπνού, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας, η ανθυγιεινή διατροφή και η κατανάλωση αλκοόλ, που οδηγούν σε μεταβολικές και φυσιολογικές αλλαγές.
Στις ευρωπαϊκές χώρες, τα ΜΜΝ ευθύνονται για ένα τεράστιο μέρος της επιβάρυνσης που αντιμετωπίζουν τα δημόσια συστήματα υγείας στα κράτη μέλη. Η αυξανόμενη θνησιμότητα που σχετίζεται με τα ΜΜΝ στην Ευρώπη προκαλεί ανησυχία· ωστόσο, παρότι η εξάπλωσή τους είναι εκτεταμένη, τα σύνθετα προβλήματα υγείας που προκαλούν μπορούν να αντιμετωπιστούν, εφόσον βελτιωθούν τα μέτρα πρόληψης και προαχθεί η υγεία.
Η υγιεινή διατροφή αποτελεί βασική πτυχή του τρόπου ζωής μας και μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση της αύξησης των ΜΜΝ. Μια ισορροπημένη διατροφή, πλούσια σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, άπαχες πρωτεΐνες και υγιεινά λιπαρά, είναι απαραίτητη για τη συνολική υγεία και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων ασθενειών.
Το έργο Preventia στοχεύει στη μείωση της εξάπλωσης των ΜΜΝ στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παράλληλα με τη μείωση των ανισοτήτων στην υγεία και την ενίσχυση της συνεργασίας και της ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Μείνετε συντονισμένοι για νέα σχετικά με την κοινοπραξία και τις εξελίξεις του έργου από τους εταίρους SAFE, LCI, EEKE, CEIP, Promote Ukraine, U.DI.CON και ADOC.
Τα τελευταία δύο χρόνια, συνεργαστήκαμε στενά με σχολεία, κέντρα φιλοξενίας μεταναστών, ΜΚΟ και ιατρικά ιδρύματα, προκειμένου να υλοποιήσουμε στοχευμένα προγράμματα που προάγουν την ισότητα στην υγεία και την πρόληψη ασθενειών σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Κύρια σημεία περιλαμβάνουν:
- Ενδυνάμωση σχολείων σε υποεξυπηρετούμενες κοινότητες
Αναπτύξαμε προσαρμοσμένο εκπαιδευτικό υλικό και πραγματοποιήσαμε πάνω από 20 εκπαιδευτικές συνεδρίες σε Κροατία, Ελλάδα, Ιταλία και Λιθουανία, προσεγγίζοντας περισσότερα από 500 παιδιά και εφήβους.
- Προώθηση υγιεινών τρόπων ζωής μέσω συμμετοχής της κοινότητας
Τα κοινοτικά εργαστήρια μαγειρικής έφεραν κοντά μετανάστες σε Ελλάδα, Ιταλία, Λιθουανία και Κροατία, προωθώντας υγιεινές διατροφικές συνήθειες και ενθαρρύνοντας την πολιτισμική ανταλλαγή. Συνολικά, συμμετείχαν 107 άτομα από κέντρα φιλοξενίας μεταναστών.
- Ενίσχυση της ιατρικής συνεργασίας διασυνοριακά
Ένα πρόγραμμα αδελφοποίησης στο Νοσοκομείο Galeazzi–Sant’Ambrogio στο Μιλάνο έφερε σε επαφή επαγγελματίες υγείας από το Βέλγιο, την Κροατία και τη Λιθουανία, ενισχύοντας την ανταλλαγή γνώσεων και την ανάπτυξη δεξιοτήτων.
- Κινητοποίηση των πολιτών για καλύτερη υγεία
Στην Αθήνα, μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης του κοινού προσέγγισε περισσότερους από 650 πολίτες, ενισχύοντας την ενημέρωση γύρω από την πρόληψη και την υγιεινή διαβίωση.
Επιπλέον, πραγματοποιήσαμε αξιολόγηση των πολιτικών για τα μη μεταδοτικά νοσήματα (NCDs) στις χώρες-εταίρους. Τα ευρήματα θα συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός επικείμενου policy brief και κατευθυντήριων γραμμών για τον τομέα της δημόσιας υγείας, διασφαλίζοντας τεκμηριωμένες προτάσεις για μελλοντικές δράσεις.
Παράλληλα, για την ενδυνάμωση των καταναλωτών, ο οργανισμός SAFE ανέπτυξε το BiteWatch®, μια δωρεάν εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα που βοηθά τους χρήστες να κάνουν πιο ενημερωμένες επιλογές τροφίμων. Με τη σάρωση προϊόντων, οι χρήστες αποκτούν πρόσβαση σε διατροφικές πληροφορίες και εντοπίζουν πιθανά επιβλαβή συστατικά. Η εφαρμογή είναι διαθέσιμη για λήψη μέσω iOS και Android.
Τους επόμενους μήνες, θα υλοποιηθούν:
- Εκστρατείες ενημέρωσης πολιτών και δράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την ενίσχυση της ευαισθητοποίησης και της υγειονομικής παιδείας σχετικά με την πρόληψη των NCDs
- Εργαστήρια με επίκεντρο τα NCDs, σε συνεργασία με ΜΚΟ και Ουκρανούς επαγγελματίες υγείας
Εκδήλωση “Around My Kitchen Table” στην Κροατία
Ο εταίρος του έργου μας CEIP διοργάνωσε το εργαστήριο «Around My Kitchen Table» στην Κροατία στις 20 Νοεμβρίου. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Belišće σε συνεργασία με τον σύλλογο PUKS – Support in general crisis situations, ο οποίος υποστηρίζει ευάλωτες ομάδες και ενισχύει την ανθεκτικότητα των κοινοτήτων μέσω εκπαιδευτικών, ενταξιακών και ψυχοκοινωνικών προγραμμάτων.
Το εργαστήριο έφερε κοντά συμμετέχοντες από διαφορετικά πολιτισμικά υπόβαθρα σε ένα ζεστό και ανεπίσημο περιβάλλον γύρω από ένα κοινό τραπέζι κουζίνας. Συλλέχθηκαν προσωπικές μαρτυρίες, καταγράφοντας εμπειρίες, ιστορίες και απόψεις σχετικά με τη διατροφή, την υγεία και τη ζωή σε μια νέα κοινότητα.
Η ιδέα είναι απλή αλλά ιδιαίτερα ισχυρή: το μοίρασμα ενός γεύματος βοηθά στη δημιουργία εμπιστοσύνης και ανοίγει τον δρόμο για ανταλλαγή πολιτισμού, ταυτότητας και προσωπικών ιστοριών. Το φαγητό, ως βασικό στοιχείο της πολιτισμικής ταυτότητας, λειτουργεί ως γέφυρα κατανόησης και αμοιβαίου σεβασμού.
Το εργαστήριο προώθησε επίσης την υγιεινή διατροφή ως σημαντικό μέσο πρόληψης χρόνιων ασθενειών, ιδιαίτερα για ευάλωτες ομάδες όπως οι μετανάστες. Συμμετέχοντες που τελούν υπό καθεστώς προσωρινής προστασίας από την Ουκρανία ετοίμασαν παραδοσιακά πιάτα, όπως μπορς, γεμιστά αυγά, μηλόπιτες, σαρδέλες και σάντουιτς με σκόρδο.
Η εκδήλωση στο Belišće ανέδειξε πώς ο συνδυασμός εκπαίδευσης για την υγεία, διαπολιτισμικού διαλόγου και κοινών εμπειριών μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία μιας πιο συμπεριληπτικής και υγιούς κοινωνίας.
Σημαντικές Ειδήσεις για Μη Μεταδοτικά Νοσήματα, Διατροφή & Υγεία (2026)
Πρόληψη Καρκίνου: Έως 40% των περιστατικών μπορούν να αποφευχθούν
Σύμφωνα με νέα ανάλυση του World Health Organization και του International Agency for Research on Cancer (3 Φεβρουαρίου 2026), έως και 4 στους 10 καρκίνους παγκοσμίως θα μπορούσαν να προληφθούν. Η μελέτη εξετάζει 30 τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως: κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ, υψηλός ΔΜΣ (παχυσαρκία), σωματική αδράνεια, ατμοσφαιρική ρύπανση, υπεριώδης ακτινοβολία, καρκινογόνες λοιμώξεις (για πρώτη φορά περιλαμβάνονται 9)
Παχυσαρκία & Υπέρταση συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Nutrition Insights (26 Ιανουαρίου 2026) δείχνει ότι η παχυσαρκία και η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.
Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα συμμετεχόντων από την Κοπεγχάγη, τη Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αναδεικνύοντας πιθανή αιτιώδη σχέση μεταξύ αυξημένου σωματικού βάρους και εκφυλιστικών εγκεφαλικών νοσημάτων.
Αναδιαμόρφωση της ατζέντας για τα NCDs. Άρθρο στο Health Policy Watch (22 Ιανουαρίου 2026) αναλύει νέα έκθεση του World Economic Forum, η οποία δεν τονίζει μόνο την ανάγκη για έγκαιρη δράση αλλά αλλάζει τις προτεραιότητες των μη μεταδοτικών νοσημάτων. Ορισμένες ασθένειες αποκτούν πλέον κεντρική θέση στην πολιτική ατζέντα, ενώ άλλες – εξίσου σημαντικές – παραμένουν λιγότερο ορατές.
Νέες χρηματοδοτήσεις δίνουν ώθηση σε μεγάλη πρωτοβουλία για την καρδιαγγειακή υγεία των γυναικών (Novo Nordisk Foundation, 20 Ιανουαρίου 2026)
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου μεταξύ των γυναικών παγκοσμίως. Ωστόσο, για δεκαετίες, η έρευνα και η κλινική πρακτική επικεντρώνονταν κυρίως στη βιολογία των ανδρών. Αυτό έχει δημιουργήσει σημαντικά κενά στην κατανόησή μας για το πώς τα καρδιαγγειακά νοσήματα επηρεάζουν τις γυναίκες — κενά που μεταφράζονται σε ανισότητες στη διάγνωση, τη θεραπεία και τα αποτελέσματα.
Το πρόγραμμα Female Heart του Novo Nordisk Foundation στοχεύει στην αντιμετώπιση αυτών των ανισοτήτων, με τις πρώτες δράσεις — δύο ανοιχτές προσκλήσεις και τέσσερις ερευνητικές επιχορηγήσεις — να βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη.
Σημαντικές Επιστημονικές Μελέτες για Μη Μεταδοτικά Νοσήματα, Διατροφή & Υγεία
Ενίσχυση της πρόληψης των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην Ευρώπη
(The Lancet Public Health, Φεβρουάριος 2026)
Σύμφωνα με την έκθεση State of Cardiovascular Health in the European Union (EU), που δημοσιεύθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2025 από τον Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου και αναπηρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αντιπροσωπεύοντας το ένα τρίτο όλων των θανάτων κάθε χρόνο, επηρεάζοντας περισσότερα από 60 εκατομμύρια άτομα και επιφέροντας ετήσιο οικονομικό κόστος που ξεπερνά τα 282 δισεκατομμύρια ευρώ. Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να εντείνει περαιτέρω αυτή την κρίση. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της επιβάρυνσης μπορεί να προληφθεί.
Από τον καπνό στα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα: Πώς η βιομηχανική «μηχανική» τροφοδοτεί την επιδημία προλήψιμων νοσημάτων, The Milbank Quarterly, 2 Φεβρουαρίου 2026
Τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα (UPFs) κυριαρχούν πλέον στην παγκόσμια διατροφική αλυσίδα και συνδέονται στενά με αυξημένο κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα, καρκίνους, μεταβολικές διαταραχές, διαβήτη και παχυσαρκία. Τα UPFs πιθανόν σχετίζονται επίσης με την εμφάνιση νευρολογικών προβλημάτων, όπως η άνοια και η νόσος Πάρκινσον, και συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα πρόωρου θανάτου.
Αντλώντας από την ιστορία της ρύθμισης του καπνού, οι συγγραφείς εξετάζουν πώς ο σχεδιασμός, το μάρκετινγκ και η διανομή των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αντικατοπτρίζουν εκείνα των βιομηχανικών προϊόντων καπνού.
Η συσχέτιση μεταξύ σωματικού μεγέθους στην παιδική ηλικία, τρόπου ζωής στην ενήλικη ζωή και κινδύνου εμφάνισης 50 παθήσεων υγείας, Communications Medicine, 12 Ιανουαρίου 2026
Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις του σωματικού μεγέθους στην παιδική ηλικία και το κατά πόσο μπορούν να μετριαστούν μέσω ενός υγιεινού τρόπου ζωής στην ενήλικη ζωή παραμένουν ασαφείς. Η μελέτη αυτή στοχεύει να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ του σωματικού μεγέθους στην παιδική ηλικία και του κινδύνου θνησιμότητας καθώς και την εμφάνιση σημαντικών μη μεταδοτικών νοσημάτων (NCDs), καθώς και τον ρόλο που διαδραματίζει ο τρόπος ζωής στην ενήλικη ζωή σε αυτές τις συσχετίσεις.
Ενόψει της Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου στις 4 Φεβρουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε επικαιροποιημένη έκδοση του Ευρωπαϊκού Κώδικα κατά του Καρκίνου. Ο αναθεωρημένος Κώδικας περιλαμβάνει πρακτικούς τρόπους πρόληψης της νόσου και αποτελεί αποτέλεσμα τετραετούς εργασίας περισσότερων από 60 Ευρωπαίων ειδικών δημόσιας υγείας. Οι οδηγίες βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και είναι προσαρμοσμένες στον πληθυσμό και τα συστήματα υγείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στρατηγική για την υγεία και ευημερία παιδιών και εφήβων 2026–2030, UNICEF, Ιανουάριος 2026
Τα παιδιά και οι έφηβοι στην Ευρώπη και την Κεντρική Ασία αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις υγείας, με επιβράδυνση της προόδου στη μείωση της παιδικής θνησιμότητας, αύξηση των λοιμωδών νοσημάτων και εκτεταμένες ανησυχίες για την ψυχική υγεία. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν τη βάση της Στρατηγικής για την Υγεία και Ευημερία Παιδιών και Εφήβων 2026–2030, η οποία αναπτύχθηκε από τη UNICEF και τον World Health Organization με τη συμβολή των ίδιων των νέων.
Η στρατηγική είναι φιλόδοξη, διατομεακή και μετρήσιμη, με στόχο όχι μόνο τη βελτίωση βασικών δεικτών, αλλά και την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτίων, μέσω της ενίσχυσης του ανθρώπινου δυναμικού υγείας για τα παιδιά και του περιορισμού της επιβλαβούς εμπορικής προώθησης προς τους νέους.
Σχέδιο της ΕΕ για την καρδιαγγειακή υγεία: Safe Hearts Plan, European Commission, 16 Δεκεμβρίου 2025
Δημοσιευμένο στις 16 Δεκεμβρίου 2025, το Safe Hearts Plan αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών νοσημάτων, τα οποία αποτελούν την κύρια αιτία θανάτου στην Ευρώπη.
Εστιάζει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη βελτίωση της θεραπείας και της φροντίδας σε όλα τα κράτη μέλη.
Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή Δημόσιας Υγείας (SANT) προετοιμάζει μια έκθεση πρωτοβουλίας για τα καρδιαγγειακά νοσήματα (εισηγήτρια: Romana Jerković, Κροατία, S&D).
Αν και δεν αποτελεί νομοθετική πράξη, συμβάλλει στη διαμόρφωση μελλοντικών πολιτικών και ενθαρρύνει την European Commission και τα κράτη μέλη να αναλάβουν δράση.
Επερχόμενες εκδηλώσεις για τα μη μεταδοτικά νοσήματα, την πρόληψη και την υγιεινή διατροφή
One Health Summit, διοργάνωση: Γαλλική Κυβέρνηση, 5–7 Απριλίου 2026, Lyon, France
From Evidence to Action – Connecting Food, Nutrition, and Health, διοργάνωση: Healthy Diet for a Healthy Life, 21 Απριλίου 2026, Brussels, Belgium
European Public Health Week ((EUPHW) 2026, διοργάνωση: European Public Health Association, 4–8 Μαΐου 2026, Brussels, Belgium
Urban and global synergies: shaping the future of public health with climate resilience, equity and innovation, διοργάνωση: European Public Health Association, 10–13 Νοεμβρίου 2026, Bilbao, Spain
Το έργο Preventia («Πρόληψη των μη μεταδοτικών νοσημάτων και προαγωγή της υγείας μέσω εκπαίδευσης, δικτύωσης και δράσεων ευαισθητοποίησης σε όλη την ΕΕ») έχει χρηματοδοτηθεί από το πρόγραμμα EU4Health της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο υλοποιείται από τον European Health and Digital Executive Agency, στο πλαίσιο της Συμφωνίας Επιχορήγησης αριθ. 101128898.
Οι απόψεις και τα συμπεράσματα που εκφράζονται ανήκουν αποκλειστικά στους συγγραφείς και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή της HaDEA. Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε η αρμόδια αρχή χρηματοδότησης φέρουν ευθύνη για αυτά